OGIEŃ NA JACHCIE. POŻAR ŚW. KATARZYNY W GDAŃSKU. Problemy monitoringu pożarowego obiektów zabytkowych. Planowanie potrzeb ochrony przeciwpożarowej z zastosowaniem standardów pierwszej pomocy ratowniczej[1]. Część 1

OKNA, DRZWI, ŻALUZJE, ZASŁONY I INNE PRZEGRODY KULOODPORNE Część II.

Autorzy: Jerzy Chytła, Rafał Filipek

Szyby kuloodporne znajdują zastosowanie w budynkach zagrożonych terroryzmem i napadami rabunkowymi, np. w budynkach administracji państwowej, w budynkach bankowych itp. Ponadto w szyby kuloodporne wyposażane są specjalne pojazdy samochodowe, zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych, takie jak bankowozy czy też pojazdy opancerzone.

Szyby i pancerze odporne na przestrzeliwanie pociskami broni palnej oprócz kuloodporności posiadają właściwości zwiększonej odporności na włamanie. Klasa odporności na włamanie związana jest z odpowiednią klasą kuloodporności. Klasyfikacja kuloodporności wyrobów ma charakter umowny i przypisana jest do określonego rodzaju broni o odpowiednim kalibrze. Dla każdej klasy określono rodzaj amunicji, związany z materiałami, z których wykonane są rdzeń i płaszcz, oraz ich kształtem, i ustalono dla niej prędkość wylotową o bardzo małym rozrzucie. W związku z koniecznością zachowania małego rozrzutu prędkości, do badań nie może być stosowana amunicja z partii produkcyjnej, ale musi to być amunicja tzw. wzorcowa lub odpowiednio przygotowywana do każdego badania przez laboratorium.

Norma w celu klasyfikacji wyrobów kuloodpornych przywołuje określoną broń i amunicję dla danej klasy. Tymczasem na rynku polskim dostępne są również inne rodzaje broni, jak np. 7,62 mm karabinek „Kałasznikow” czy 7,62 mm pistolety TT i PPS (pepesza), które ze względu na dużą skuteczność przebicia przegrody stanowią również znaczące zagrożenie. Dlatego wielu producentów oprócz asortymentu sklasyfikowanego wg normy poddaje swoje wyroby badaniom kuloodporności przy użyciu innej broni niż ta, którą przywołuje norma. Wówczas w dokumencie klasyfikacyjnym nie jest podawana klasa wyrobu, tylko informacja, że wyrób odporny jest na przestrzelenie z określonego rodzaju broni.

METODY BADAWCZE
Liczba i rodzaje wymaganych próbek określane są przez laboratorium badawcze na podstawie analizy dokumentacji kompletnego okna, drzwi, żaluzji i zasłon. Kształt i wymiary próbki (lub próbek) uzgadniane są pomiędzy laboratorium i zleceniodawcą i powinny być takie, by można było wydać jednoznaczną ocenę kuloodporności różnych rozmiarów okien, drzwi, żaluzji i zasłon.

Wszelkie wypełnienia powinny być jednorodne jakościowo i nie powinny być mniejsze od 0,5 x 0,5 m, z wyjątkiem przypadków, gdy rozmiary całkowite wypełnień są mniejsze. Strona atakowana powinna być wyraźnie oznaczona. Wypełnienia powinny być badane w tym samym czasie co i rama, za wyjątkiem wypełnień ze szkła badanego wcześniej i odpowiadającego wymaganiom normy PN-EN 1063. We wszystkich przypadkach powinny być badane połączenia pomiędzy wypełnieniami szklanymi i ramą. Każde wypełnienie szklane powinno mieć co najmniej taką samą odporność, jaka jest wymagana dla okna lub drzwi.

Do badań szyb winny być dostarczone trzy próbki o wymiarach 50 x 50 cm. Próbki powinny być przed badaniem składowane nie krócej niż 24 h, w położeniu pionowym, w temperaturze 18ºC +/- 5ºC i powinny być utrzymywane w tej temperaturze podczas badań. Na żądanie zamawiającego laboratorium badawcze powinno zwrócić próbkę na przechowanie po uprzednim trwałym jej oznakowaniu. Próbki okien, drzwi, żaluzji i zasłon mocowane są w odpowiednich, sztywnych wspornikach, tak by wspornik nie odchylał się z próbką pod wpływem uderzeń pocisku, którym poddawana jest próbka.

Próbka szkła mocowana jest w odpowiedniej ramie o ustalonych wymiarach. Rama również mocowana jest do odpowiedniego wspornika. Z tyłu, za próbkami, w rejonie oddawanych strzałów, umieszczana jest odpowiednia skrzynka do gromadzenia odłamków. Pomiędzy próbką a skrzynią umieszcza się folię kontrolną, w odległości 0,5 m za próbką (wymiary liczone są od linii środkowej próbki). Folia kontrolna składa się z arkusza folii aluminiowej o grubości 0,02 mm i gramaturze 54 g/m2, dostatecznie dużego formatu, by można było wykryć wszystkie odłamki, które mogą zostać wyrzucone z próbki. Folia jest sztywno wmontowana w ramkę. Badania mogą być przeprowadzane przy użyciu broni lub luf balistycznych. Prędkość pocisku powinna być mierzona przez urządzenie, które zapewnia dokładność pomiaru wynoszącą ±1 m/s. Amunicja powinna odpowiadać wymaganej klasie kuloodporności zgodnie z tabelami norm PN-EN 1522 lub PN-EN 1063.

Przy montowaniu próbki należy zapewnić:

a) prawidłowe rozmieszczenie wszystkich elementów próbki;

b) aby mocowania nie wywoływały naprężeń, które mogą mieć wpływ na wynik badań;

c) aby wszystkie okucia, mechanizmy i inne ruchome części pozostały zdolne do uruchomienia.

W przypadku żaluzji lub zasłon listwy żaluzji lub ruchome zasłony powinny być przesunięte na jedną stronę, tak daleko, jak to tylko jest możliwe, by uzyskać maksymalną szczelinę między skrzydłem (drzwi lub okna) lub kurtyną (żaluzji lub zasłony) a nieruchomą ramą. Wymagane jest to, aby podczas badań była ostrzeliwana maksymalna szczelina, która może wystąpić w eksploatacji.

Wybór obszarów celowania zależy od konstrukcji całego okna, drzwi, żaluzji i zasłon i powinien być dokonany przez laboratorium badawcze na podstawie analizy konstrukcji, za pomocą której należy określić słabe miejsca (punkty) na powierzchni, tj. takie, gdzie wystrzelony pocisk albo:

a) napotka najmniejszy opór;

b) doprowadzi do takiego zniszczenia, które dałoby dostęp do mechanizmów otwierających, pozostających w stanie zdolności do uruchomienia;

c) spowoduje niepożądane otwarcie okna, drzwi, żaluzji lub zasłony.

Słabe punkty okien, drzwi, żaluzji lub zasłon są zwykle następujące:

1) obszary zbrojone lub wzmocnione (oznaczone na rys. 1 jako 1 i 6, na rys. 2 jako 1, na rys. 3 jako 1, 3 i 4, na rys. 4 jako 1, 6 i 11 oraz na rys. 5 jako 1, 4, 6, 7 i 9) – są one wykonane poprzez wzmocnienie kształtowników tworzących ramy lub kształtowników i listew tworzących kurtynę, szyny prowadzące lub skrzynkę żaluzji lub zasłon zwijanych;

2) połączenia między ramą i nieruchomymi lub otwieranymi elementami i między wypełnieniem i ramą (oznaczone na rys. 1 jako 2, 3, 4 i 8, na rys. 2 jako 3, na rys. 3 jako 5, na rys. 4 jako 2, 3, 4, 8, 9, 10 i 12 oraz na rys. 5 jako 2, 3, 5 i 8) lub wszelkie złącza w granicach próbki – obszary te odpowiadają w szczególności szczelinom między ramą i otwieranymi skrzydłami okiennymi, a także profilom złączowym, w których zainstalowane jest wypełnienie;

3) okucia i złącza konstrukcyjne (oznaczone na rys. 1 jako 5 i 7, na rys. 2 jako 2, na rys. 3 jako 2, 6 i 7, na rys. 4 jako 3, 4, 5 i 7 oraz na rys. 5 jako 10)

– należą do nich np. zawiasy, zatrzaski i urządzenia otwierające (klamki, zamki) i ich zamocowania oraz połączenia lub kształtowniki narożne (połączenia stykowe lub połączenia kątowe na wpust), łącznie z listwami wzmacniającymi, wkrętami, spawami lub innymi urządzeniami wprowadzającymi pewne zakłócenia do poziomu odporności.

Jeżeli w różnych częściach tej samej ramy są zastosowane zbrojenia o różnej grubości lub różne materiały, powinna być przebadana każda z tych części.

Dla drzwi dostarczanych w komplecie z ich progami, jeżeli zamawiający zleci przebadanie progu, ostrzałowi powinna być poddana pozioma szczelina na poziomie podłogi. W przeciwnym razie w sprawozdaniu podsumowującym wyniki badań powinno być stwierdzone, że to miejsce nie wykazuje kuloodporności. Przed strzelaniem punkty celowania powinny być wyraźnie oznaczone na próbce. Każdy obszar będący celem powinien otrzymać trzy strzały w miejsca ustalone przez laboratorium badawcze na podstawie rysunków kompletnego okna, drzwi, żaluzji lub zasłony.

Można wyróżnić trzy możliwości:

a) Jeżeli obszar jest wystarczająco duży w stosunku do kalibru amunicji (np. na nieprzezroczystych wypełnieniach lub dużych kształtownikach), 3 punkty celowania powinny być wybrane na tym samym elemencie, a odległość między tymi celami powinna być nie mniejsza niż 120 mm (patrz: pkt 1 i 6 na rys. 1, pkt 1, 6 i 11 na rys. 4 oraz pkt 1, 4, 6, 7 i 9 na rys. 5).

b) Jeżeli obszar jest ograniczony do linii (np. złącza stykowe, złącza między profilami a skrzydłami okiennymi i drzwiowymi, a także między ramami a ich wypełnieniami) i jeżeli linia jest wystarczająco długa, odległość między 3 punktami celowania nie powinna być mniejsza od 120 mm (patrz: pkt 3 na rys. 1, pkt 2, 3 i 12 na rys. 4 oraz pkt 2, 3, 4 i 5 na rys. 5). Jeżeli nie jest ograniczony do linii, odległość między strzałami powinna być zredukowana do wartości nie mniejszej niż wartość równa trzem kalibrom. Jeżeli nie jest możliwe uzyskanie trzech strzałów na tej samej linii, te trzy strzały powinny być rozdzielone między 2 lub 3 identyczne linie na próbce (patrz: pkt 5 i 7 na rys. 1, pkt 2 w załączniku B oraz pkt 5 i 7 na rys. 4). W przypadku wcześniej certyfikowanych wypełnień zainstalowanych w próbce połączenie między wypełnieniem i ramą powinno być ostrzelane przez 1 strzał w środku każdego z trzech boków wypełnienia (patrz: pkt 8 na rys. 1 lub 3 na rys. 2). c) Jeżeli badany obszar w jakimkolwiek kierunku jest mniejszy od 3 kalibrów, to powinien być przebadany podobny obszar przez maksymalnie 3 strzały (patrz: pkt 4 na rys. 1, pkt 2, 6 i 7 na rys. 3, pkt 4 i 10 na rys. 4 i pkt 10 na rys. 5).

Do każdego wybranego obszaru próbki oddawane są 3 strzały, we wcześniej określonym kierunku i pod określonym kątem. Stosownie do każdego punktu celowania, określonego na podstawie analizy rysunków konstrukcyjnych, kąt atakowania w stosunku do środka próbki wynosi 90° lub tyle, aby wystrzelony pocisk był najbardziej efektywny. Punkty celowania i kierunki strzelania powinny być pokazane na rysunkach załączonych do sprawozdania z badań. Wybrane kąty atakowania powinny uwzględniać różne słabe punkty, takie jak:

a) złącza i miejsca przecinania się złącz,

b) stykające się krawędzie skrzydeł,

c) zachodzące na siebie krawędzie profili,

d) połączenia między ramami i wypełnieniami,

e) złącza stykowe i kątowe.

Odległość mierzona od wylotu lufy do punktu celowania powinna być zgodna z danymi podanymi w odpowiedniej tabeli normy PN-EN 1522 lub PN-EN 1063. W przypadku, gdy strzela się do pojedynczego punktu, odległość strzelania może być zmniejszona w celu podniesienia dokładności strzelania. Podczas badania szyb punkty trafień wyznaczają punkty stanowiące wierzchołki trójkąta równobocznego o boku równym 125 mm.

Dopuszczalna odległość między punktem uderzenia pocisku i punktem celowania powinna być następująca:

a) gdy odporność rozpatrywanego obszaru jest identyczna w każdym punkcie próbki: 10 mm w każdym kierunku;

b) gdy odporność rozpatrywanego obszaru jest identyczna wzdłuż danej linii: 10 mm wzdłuż tej linii i 5 mm w kierunku prostopadłym do tej linii;

c) gdy odporność rozpatrywanego obszaru zmienia się od punktu do punktu: 5 mm w każdym kierunku.

Prędkość pocisku powinna odpowiadać wartości podanej w odpowiedniej tabeli normy PN-EN 1522 lub PN-EN 1063. Natomiast w przypadku, gdy strzela się do pojedynczego punktu, odległość strzelania może być na tyle zmniejszona dla zwiększenia dokładności strzelania w wyznaczony punkt, że pomiar prędkości pocisku może być niemożliwy. Jeżeli podczas badań zmierzona prędkość pocisku wykracza poza określony zakres, strzał powinien być powtórzony tylko w następujących przypadkach – mniejszej prędkości, bez perforacji lub większej prędkości, z perforacją próbki. Po każdym strzale sprawdza się tylną powierzchnię próbki i skrzynkę do gromadzenia odłamków w celu określenia, czy zaszła perforacja. Sprawdzana jest również folia kontrolna dla ewidencji odłamków wyrzuconych z tylnej powierzchni próbki. Po każdym strzale czyszczona jest skrzynka do gromadzenia odłamków i wymieniana folia kontrolna, jeżeli wystąpiła perforacja folii.

Jeżeli wyniki strzelania nie pozwalają na jednoznaczną ich interpretację, laboratorium może powtórzyć strzał na tej samej próbce lub poprosić zleceniodawcę o dostarczenie nowej próbki. Jeżeli strzał wymaga powtórzenia, powinien być on oddany do tej samej próbki do podobnego miejsca, ale nieuszkodzonego przez poprzedni strzał. Wynik badań jest uważany za pomyślny nawet wtedy, gdy po badaniach nie działają mechanizmy otwierające i gdy nie jest zachowany określony poziom właściwości innych niż bezpieczeństwo, takich jak: przepuszczalność powietrza, odporność na przenikanie wody lub napór wiatru. Koniecznym jest jednakże, by wszystkie mechanizmy otwierające pozostawały w położeniu zamkniętym. Gdy nie występuje perforacja próbki, lecz występuje perforacja folii kontrolnej przez odłamki, wynik badań powinien być klasyfikowany jako „S” (z odłamkami). Jeżeli występują odłamki wywołujące perforację folii kontrolnej, laboratorium badawcze określa pochodzenie każdego fragmentu w celu upewnienia się, że żadna część pocisku nie przedostała się przez próbkę. We wszystkich przypadkach, gdy nie występuje perforacja folii kontrolnej, wynik badań klasyfikowany jest jako „NS” (brak odłamków). Wynik badań, które były przeprowadzone na pełnych oknach, drzwiach, żaluzjach i zasłonach, jest reprezentatywny tylko dla danych typów okien, drzwi, żaluzji i zasłon. Jeżeli w przyszłości zostaną wprowadzone zmiany w konstrukcji okien, drzwi, żaluzji i zasłon, laboratorium badawcze zadecyduje, czy dane sprawozdanie z przeprowadzonych badań może być rozszerzone na tę modyfikację lub czy potrzebne jest badanie uzupełniające.

Przegrody kuloodporne w ostatnim okresie zyskują coraz większe znaczenie, szczególnie w miejscach zagrożonych napadem z bronią w ręku. Wybór właściwej przegrody uzależniony jest od wielu czynników, jak np. potencjalna możliwość wniesienia i użycia danego rodzaju broni, rodzaj przechowywanych wartości, warunki zabezpieczenia wartości itp. We wszystkich przypadkach, w których może nastąpić napad z bronią palną, należy wyposażać się w przegrody kuloodporne, gdyż wyroby te chronią w pierwszej kolejności życie ludzkie. Stąd na dostawcach spoczywa duża odpowiedzialność za jakość tych wyrobów i zgodność z wymaganiami. W tym przypadku konieczna jest ocena przez trzecią stronę. Przegrody kuloodporne posiadają jednocześnie dodatkową cechę – odpowiednią odporność na włamanie, ale jest to ustalane na podstawie innych badań oraz wymagań.

Powiązane

Jak uniknąć błędów przy wdrażaniu nowych rozwiązań z zakresu zabezpieczeń technicznych

14.09.2017

Historia pewnego pożaru.

06.11.2018

Popularne

Zrób to sam. Kamera termowizyjna Część II
26.02.2018
Kamera termowizyjna. Część I
15.01.2018
Licencja na zakochanie.
02.09.2018

Sec&As

COPYRIGHT © 2017 RIPOSTA. WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE. PROJEKT I REALIZACJA: RIPOSTA